Stowarzyszenie Miłośników Miejscowości Matłak
Matłak to miejscowość w województwie podlaskim, powiecie sokólskim i należąca do gminy Bakałarzewo.
Jezioro Garbaś
Długie i wąskie jezioro rynnowe, otoczone wzgórzami. Brzegi na ogół wysokie, zbudowane z piasków i żwirów wodnolodowcowych (osadzonych przez wody płynące pod lądolodem skandynawskim
w okresie zlodowacenia bałtyckiego). Od zachodu porośnięte lasem świerkowo-sosnowym, od wschodu jezioro otaczają pola i gdzieniegdzie kępy lasu. Na południu jego przedłużeniem
jest Jezioro Głębokie. Przy północnym krańcu jeziora znajdują się zagrody wsi Garbaś.
Równolegle do rynny, w której leżą jeziora Garbaś i Głębokie, biegnie druga rynna oddzielona zalesionym grzbietem (prawdopodobnie ozowym), z jeziorami: Gatne i Siekierewo.
Garbaś – to akwen o cechach oligotroficznych . Strefa litoralna jest tu wąska, uboga w roślinność nawodną i zanurzoną. Pod względem rybostanu jest to jezioro sielawowo-leszczowe,
przy tym obfite w ryby. Zamieszkują tam: leszcze, liny, okonie, szczupaki, płocie, węgorze, miętusy, sieje i sumy. Wodę ma czystą, w partiach głębokich o odcieniu granatowym,
w płytszych – szaro-żółto-zielonym. Jest to jezioro o dnie piaszczystym, miejscami żwirowym (otoczaki), o gwałtownych spadkach stoków dna.
Przez jezioro prowadzi szlak kajakowy Rospudy. Na zachodnim brzegu, przy zatoce, znajduje się leśne pole biwakowe. W północnej części zachodniego brzegu wpada do Garbasia rzeczka Jaworówka,
odprowadzająca wody z Jeziora Mieruńskiego. Na wschodnim brzegu znajduje się miejscowość Matłak, na której terenie odkryto ślady osadnictwa z okresu środkowej epoki kamiennej.
Są to najstarsze ślady pobytu człowieka na Suwalszczyźnie.
Powierzchnia zwierciadła wody według różnych źródeł wynosi od 137,5 ha do 152,5 ha. Zwierciadło wody położone jest na wysokości 163,3 m n.p.m. lub 164,0 m n.p.m.
Średnia głębokość jeziora wynosi 20,9 m, natomiast głębokość maksymalna 48,0 m.
W oparciu o badania przeprowadzone w 2005 roku wody jeziora zaliczono do II klasy czystości.
Rzeka Rospuda
Rospuda przepływa przez Pojezierze Suwalskie i północno-zachodnią część Puszczy Augustowskiej. Długość rzeki wynosi ok. 102 km, powierzchnia jej zlewni ok. 900 km2,
a średni przepływ (w Raczkach) – 2,57 m3/s.
Rospuda stanowi górny bieg rzeki Netty, prawego dopływu Biebrzy. Przedstawiane są rozbieżne lokalizacje źródeł rzeki przez różnych autorów.
1. Według publikacji z 2007 roku początkowy bieg Rospudy wypływa ze wschodniego krańca Niskiego Jeziora, a następnie płynie do jeziora Szymanek.
2. Wg innych, rzeka bierze swój początek ze strumieni wypływających ze zboczy wzniesień leżących na południe od Puszczy Rominckiej, na południowy wschód od Gołdapi (Przejmowa Góra – 213,4 m,
Jastrzębia Góra – 230,8 m, Słupowa Góra – 247,9 m, Lisia Góra – 259,5 m). Właściwa rzeka wypływa dopiero z Jeziora Czarnego. Jednakże wg Mapy Podziału Hydrograficznego Polski
wody z Lisiej Góry spływają do Czarnej Strugi w zlewni rzeki Rominty.
3. Wojewódzki inspektorat ochrony środowiska przyjmuje za początek Rospudy ciek wypływający z jeziora Młynówek.
Dalej rzeka przepływa w kierunku południowym i południowo-wschodnim przez łańcuch 9 wąskich, polodowcowych jezior: Rospuda Filipowska, Jezioro Kamienne, Jezioro Długie,
Garbaś, Jezioro Głębokie, Sumowo Bakałarzewskie, Jezioro Okrągłe, Bolesty i Rospuda Augustowska, do którego uchodzi.
W górnym biegu, na odcinkach pomiędzy jeziorami, Rospuda ma wąskie i kręte koryto, nurt szybki, a dno kamieniste, przypominając nieco górski potok. Płynie poprzez lasy i łąki,
wąską doliną o wysokich, stromych brzegach. Częste są zakola, przełomy i powalone drzewa. Wąskie jeziora rynnowe ciągną się kilometrami – dwa najdłuższe, Rospuda Filipowska i
Bolesty, mają 5,8 km długości przy szerokości zaledwie 0,4–0,8 km. Ich brzegi są wysokie, czasem zalesione, a czasem porośnięte łąką i poprzecinane wąwozami. Te wąwozy to
efekt erozji pod wpływem spływających wód deszczowych.
W dolnym biegu rzeka, wpływając w Puszczę Augustowską, zmienia charakter na typowo nizinny. Meandruje w podmokłej dolinie nadrzecznej pośród trzcinowisk.
Przepływa przez uroczyska: Święte Miejsce i Młyńsko. Koryto rzeki rozszerza się tam, tworząc zabagnioną nieckę zajętą przez torfowiska.
Dopływy:
– Blizna
– rzeczki, drobne strumyki, odpływy jezior: Szczebra, Olszanka, Jałówka, Czerwonka, Kamionka, Malinówka, Zusna, Skazdubica.
Rospudą prowadzi szlak kajakowy o długości 67 km. W górnym biegu rzeki trudnością dla kajakarzy mogą być gwałtowne zakręty, kamieniste mielizny, głazy, paliki
powbijane w dno rzeki czy zwalone drzewa. W dolnym biegu rzeka wije się pośród ścian trzcinowisk, zasłaniających widoczność obu brzegów. Na całej trasie są dogodne miejsca do biwakowania.
16-423 Matłak, Matłak 41
8442340033
200420701
BNP PARIBAS / BGŻ 77 1600 1462 1826 2546 2000 0001